Vrolijk Kerstfeest! Kersteditie 10: Nederland

Lianne van Kralingen Lianne van Kralingen
Loading admin actions …

Vandaag is het kerst! Sinterklaas zit alweer lang en breed en comfortabel in zijn kasteel in Spanje: tijd voor een dagje of twee uitgebreid genieten van kerstbomen, kerstlichten en kerstverhalen! Maar, zo simpel is het in Nederland eigenlijk niet: deze twee feesten lopen namelijk in idee en praktijk steeds meer in elkaar over. Terwijl Sinterklaas natuurlijk een oude, Nederlandse traditie is die we al een paar eeuwen iedere december vieren begint Kerst en het kerstfeest steeds meer te veranderen zodat de persoon van Sinterklaas inmiddels bijna direct door de Kerstman wordt afgelost. Voor diegenen die in de war beginnen te raken, voor hen die nog niet lang in Nederland wonen of voor allen die wel van een mooi verhaal houden hebben we hier alle tradities, legenden, feiten en mythen op een rijtje gezet. Vooral op het gebied van interieurontwerp, decoratie en decemberversieringen biedt dit verrassende inzichten… en vergeet ondertussen natuurlijk ook niet gewoon van de mooie foto's te genieten!

Commercieel

  door KaDeWe

Om eens bij onze hedendaagse kerstgewoonten te beginnen kunnen we met zekerheid zeggen dat deze feestdag ieder jaar over het algemeen het eerst door de commerciële wereld ingeluid wordt. Sinterklaas is nog maar net in Nederland weer op de stoomboot gestapt of daar komen de kerstversieringen al in de winkel. Vaak gebeurt dit zelfs nog voor Sinterklaas het zich goed en wel in Nederland thuis gemaakt heeft. Hoewel dit soms wat onnatuurlijk lijkt is dit eigenlijk helemaal niet zo vreemd, want zodra de dagen weer donkerder beginnen te worden en de kou zijn intrede doet halen we graag meer gezelligheid in huis: vrolijke lichtjes, gezellige kleuren, veel glans en schijnsel en het liefst ook muziek, lekker eten en warme chocolademelk om de kou en het donker tegen te gaan. En daar begint ons verhaal eigenlijk echt: in het donker.

In een ver verleden

In een ver en donker verleden werd ons land bevolkt door de Germanen, waar vele Nederlanders nog altijd van afstammen. Ieder jaar rond midwinter (21 december) werd in de wouden van Noord-Europa een 12 dagen lang feest gehouden om het einde van de korte, donkere dagen te vieren en de komst van het licht te begroeten. Een belangrijk deel van dit feest was het om lichten en kaarsen overal op te hangen en neer te zetten om het licht te begroeten en werd er natuurlijk veel en lekker gegeten. Dit feest heette het “Joelfeest”, en dit woord is dan ook de oorsprong van het Engelse woord “Yule” dat nog steeds nu en dan in kerstliedjes opduikt. De “Yule log” (joelstronk) dat in de vorm van een taart in sommige Engelse culturen met kerst wordt geserveerd is gebaseerd op de boomstronk die bij het heidense joelfeest met de kolen van de stronk van het jaar ervoor werd aangestoken en dat het hoogtepunt van het feest werd beschouwd.

Van toen naar nu

Tree of light for Rijksmuseum:  Musea door Studio Droog
Studio Droog

Tree of light for Rijksmuseum

Studio Droog

Een aantal van deze oeroude tradities vinden we nog steeds terug in het kerstfeest van nu: denk bijvoorbeeld aan de kerstboom, de vele lichtjes, het eten en alles wat onze donkere winter gezellig maakt. Maar waar komen alle andere gewoonten eigenlijk vandaan? De grootste verandering kwam met de katholieke kerk, dat dankzij het Romeinse Rijk in heel Europa en verder van enorme invloed was. Zo werd ervoor gekozen de geboorte van Jezus tijdens dit midwinterfeest te vieren om de bekering van de heidense volken te vergemakkelijken. Zo is de sterk religieuze sfeer rondom kerst begonnen. Zelfs de naam, “Kerstmis”, komt van de katholieke mis die ter ere van de geboorte van Christus werd en nog steeds wordt gevierd. Veel kerstliedjes, het naar de kerk gaan met kerst en kerststallen en kerstverhalen zijn door deze Christelijke invloed voor veel Nederlanders nu bij het kerstfeest gaan horen. Toch heeft het feest een aantal eeuwen later weer een kleine verandering ondergaan waardoor het Nederlandse kerstfeest toch weer heel anders is dan in andere Europese landen. Toen Nederland tijdens de reformatie voor het grootste deel protestant werd en er een verbod kwam op beelden van heilige personen zoals Jozef, Maria en het kind Jezus, zijn afbeeldingen van de kerststal weer uit het zicht verdwenen en bleef alleen de kerstboom en de viering in de kerk over. Daardoor, in tegenstelling tot vele andere Europese landen, is het neerzetten van kerststallen heel lang geen Nederlandse gewoonte geweest, en begint de kerststal pas in de laatste jaren, door internationale invloeden, weer een beetje in onze huiskamers op te duiken. Toch zijn we inmiddels, als voornamelijk seculier landje, steeds verder van deze religieuze kerstgewoonten afgestapt en zijn we stiekem weer terug bij alleen de oudere tradities beland. De kerstboom is hiervan natuurlijk het allerbelangrijkst! Als het gaat om kerstversieringen, interieurdecoratie en al het moois dat we in december graag gebruiken om ons huis mee op te doen lichten zijn we dan ook bijzonder creatief geworden: abstracte kunststukjes zoals hier zie je steeds vaker, ook wordt er steeds meer met steigerhout geëxperimenteerd (kijk maar naar de kerstboom hieronder) en er worden de mooiste kerststukjes en kunstwerken gemaakt voor overal in huis. Kijk bijvoorbeeld ook eens naar deze indrukwekkende eigentijdse kerstboom, ontworpen door de beroemde Studio Droog, dat in het Rijksmuseum in Amsterdam staat (of hangt).

Een echte kerstsfeer is een traditie waar we als Nederlanders steeds creatiever in zijn geworden! Maar, we zijn nog lang niet klaar met dit verhaal, want waar komt die kerstman dan eigenlijk vandaan? En de cadeaus? En waarom zouden we de kerstman in huis halen als we Sinterklaas al hebben?

Cadeaus

  door Habitat
Habitat

Christmas Lifestyle

Habitat

Voor dat verhaal moeten we weer terug naar Sinterklaas, want zoals velen van jullie zullen weten stamt de wereldberoemde figuur van Santa Claus van onze eigen Sint Nicolaas af! Al heel lang vieren we Sinterklaas in ons land op 5 december, met typisch Nederlandse gewoonten en een groot nationaal feest dat nergens anders ter wereld te vinden is. Daarom misschien ook is het pas sinds heel kort dat de kerstman in Nederland zijn neus laat zien. Zelfs cadeaus met kerst is een nieuwe gewoonte, die vele Nederlanders overslaan dankzij het uitgebreide Sinterklaasfeest. Alleen de kerstboom is een hardnekkige oude traditie die waarschijnlijk zo populair is dankzij de donkere, sombere dagen voor kerst.

Maar eigenlijk is de Sinterklaasgeschiedenis nog niet ver genoeg terug voor ons verhaal. Want onze Sinterklaas is eigenlijk gebaseerd op een oeroude Germaanse figuur: de god Odin. Het verhaal gaat dat gedurende de twaalf dagen van het Joelfeest de god Odin (met een lange witte baard) op een grijs paard door de lucht joeg, mensen bezocht en cadeaus gaf (klinkt bekend, toch?). Het is dan ook niet vreemd dat Sint Nicolaas, de schutspatroon van kinderen, die op 6 december vereerd werd door kinderen cadeaus te geven, de kenmerken van Odin aannam in de voorstellingen van de Germaanse volken: zo is de figuur van de vriendelijke, grijs bebaarde man die door de lucht rijdt om kinderen cadeaus te geven ontstaan. Dankzij de reformatie is in sommige landen de viering met cadeaus naar kerst verschoven om de heiligenverering tegen te gaan zonder het idee achter dit feest te verliezen. Zo is geprobeerd het geven van geschenken eerder te koppelen aan Christus dan aan een katholieke figuur. Zo is de kerstman in vooral de Engelse cultuur een typisch verschijnsel met kerst geworden dat op bijzondere manier nooit helemaal in Nederland is doorgedrongen. Toch zijn er nog veel overeenkomsten; wij zetten onze schoen bij de open haard, terwijl men in andere culturen een grote kous aan de schoorsteenmantel hangen om kleine cadeaus in te ontvangen. Als je stout bent geweest krijg je de roe in plaats van cadeaus, verdwijn je in de zak van Sinterklaas en neemt Zwarte Piet je mee naar Spanje, terwijl de kerstman je ook bestraft door je geen cadeaus te geven.

Een dikke buik

 Huishouden door Wood BC
Wood BC

Sapin COURCHEVEL

Wood BC

Maar wat nog wel het meeste opvalt aan de kerstman is de dikke buik. En weer nemen we even een stapje terug in de tijd en komen uit bij de zestiende eeuw, waar vele landen, onder andere Engeland en Rusland bijvoorbeeld een winterse of kerstfiguur kenden die het toonbeeld van vrolijkheid en gezelligheid was: met een dikke buik en met bont gevoerde kleren in verschillende kleuren. Zo is langzaam een combinatie ontstaan tot de figuur van de kerstman die wij inmiddels allemaal kennen en waar vooral de Amerikaanse tv shows, films en cartoons die wij kennen bol van staan. Via Amerika is vervolgens de kerstman de laatste jaren ook weer te gast in Nederland, waar we nog een beetje onwennig een plekje voor hem proberen te vinden.

Conclusie? Over de eeuwen heen zijn verschillende tradities in verschillende landen ontstaan die allemaal dezelfde oorsprong hebben maar in verschillende richtingen ontwikkeld zijn. Zo zijn Sinterklaas en de kerstman eigenlijk een en dezelfde persoon met een en dezelfde taak: cadeaus rondbrengen en kinderen (en stiekem ook volwassenen) gelukkig maken! Toch mogen we trots zijn op onze unieke Sinterklaastraditie en onze unieke geschiedenis die ons als klein landje onderscheiden van de wereldwijde massa!

Maar laten we Sinterklaas nu maar rusten – hij heeft het verdiend – en laten we terug gaan naar kerst, want vandaag is het tenslotte Eerste Kerstdag…

Het kerstfeest

  door The White Company
The White Company

Christmas Range

The White Company

Of je nu vandaag of gisteren kerst al in de kerk gevierd hebt of niet, en of je nu cadeaus onder de kerstboom hebt liggen of niet, vandaag heb je ongetwijfeld een gezellig feestje gepland met familie of vrienden en natuurlijk een kerstdiner! Je huis barst natuurlijk al een maand of langer van de kerstdecoratie, kerststukjes, kerstbomen en kerstlichtjes maar vandaag is het extra bijzonder, want vandaag is het kerst! Trek dus iets moois aan, geef je familieleden een knuffel, dek de tafel in stijl en geniet uitgebreid van welke traditie je ook volgt!

Vrolijk Kerstfeest van ons allemaal hier bij homify!

Hoe vier jij kerst vandaag? Deel jouw tradities op het forum of bij de reacties hieronder!
Eigentijds wonen in een rietgedekte villa: moderne Huizen door Lab32 architecten

Hulp nodig bij uw woonproject? Neem contact met ons op!

Doe wooninspiratie op!